ภาษา (ไต) ไทใหญ่ วันละคำ
โดย จันทร์แจ่มจ้า
ใหม่สูงข้า เป็นคำทักทายแบบไทใหญ่
ดุจคำว่า สวัสดี เป็นคำทักทายในภาษาไทย
ความหมายก็คือเป็นคำอำนวยพร ขอให้ ใหม่ ขอให้ สูง ยิ่งๆขึ้นไป
ส่วนคำว่า ข้า นี้ เป็นคำแสดงความเคารพ เหมือนกับคำในภาษาไทยว่า เจ้าค่ะ พระเจ้าข้า
เตน หมายถึง เทียน
หอม ก็คือ หอม
เตนหอม หมายถึง ธูป (เทียนหอม)
ชาวไทใหญ่นิยมจุดธูปเช่นเดียวกับคนจีน จุดทุกเช้าเย็น หากบ้านใดขาดเทียนหอม เรียกได้ว่า แม่บ้านบ้านนั้นขาดตกบกพร่องทีเดียว
อ่อม หมายถึง ผิง
ไฟ ก็คือ ไฟ
อ่อมไฟ คือ ผิงไฟ ในฤดูหนาว พร้อมกับนำข้าวหลามมาเผาด้วย พูดคุยกันตามประสาชาวชนบท ซึ่งสมัยนี้ก็ยังมีให้เห็นอยู่นะครับ
หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "เข่งต่างปุ้ด" เพื่อเป็นพุทธบูชา
ลักษณะจองพะรา คือ นำไม้มาสร้างเป็นร้าน ๔ เหลี่ยม มีเสาสูง หรือสุดแล้วแต่จะเอื้อกับสถานที่ นำกระดาษสีมาประดับตกแต่งด้วยลวดลายให้เป็นรูปทรงวิหาร ในยามค่ำคืนก็จุดเทียน หรือตกแต่งด้วยไฟกระพริบระยิบระยับสวยงามตระการตา น้ำผลไม้มาห้อยแขวนไว้ด้านล่างจองพะรา ประดุจว่าสัตว์นานาชนิดนำผลไม้ธัญญาหารมาบูชาพระพุทธเจ้าโดยแขวนไว้ด้านล่างของวิหารด้วย
พอจะนึกภาพจองพะราออกแล้ว ทีนี้มาทำความเข้าใจความหมายของคำว่า "จองพะรา" กันต่อครับ
จอง เป็นภาษาไทใหญ่ที่ใช้กันมานมนาน หรืออาจยืมมาจากภาษาพม่าก็ได้ หมายถึง วัด หรือ วิหาร ก็ได้
ส่วนคำว่า พะรา หมายถึง พระ นั่นเองครับ
จองพะรา ก็คือ วิหารอันเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ซึ่งชาวไทใหญ่มีคติว่า ได้อาราธนาพระพุทธเจ้ามาประทับในจองพะรานี้ครับ
ส่วนอีกคำว่า "เข่งต่างปุ้ด" อ่านว่า เข่ง-ต่าง-ปุ้ด นั้น คำว่า เข่ง หมายถึง ร้าน คำว่า ต่างปุ้ด ออกเสียงตามภาษาพม่าว่า "ต่ามป้ก" ซึ่งเพี้ยนมาจากคำว่า "สัมพุทธ" ในภาษาไทย อันหมายถึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่งเองครับ
ก๋างหาว เป็นภาษาไทใหญ่ ภาษาไทยเรียกว่า กลางหาว หมายถึง บนฟ้า กลางเวหา กลางอากาศ ดังเช่นประโยคที่ว่า "เฮอ-หมิน-ตึ๊ก-กั๋น-เหนอ-ก๋าง-หาว" แปลว่า เครื่องบินรบกันบนอากาศ
ก๋อง แปลว่า กลอง
มอง แปลว่า ฆ้อง
แส่ง แปลว่า ฉาบ
ก๋อง มอง แส่ง เป็นเครื่องดนตรีจังหวะของไทใหญ่ ทั้ง ๓ อุปกรณ์นี้ ใช้ตีประโคมในงานปอย เช่น งานปอยส่างลอง ปอยออกหว่า ปอยปี๋ใหม่ไต เป็นต้น
"กน" แปลว่า คน
"ใจ๋" แปลว่า ใจ
"หนำ" แปลว่า หลาย, เยอะ, มาก
ในภาษาไทยใช้คำว่าหนำ กับคำว่า "อิ่มหนำ สำราญ" อิ่มมาก สบาย
กนใจ๋หนำ จึงหมายถึง คนหลายใจ หรือคนเจ้าชู้ ประมาณนี้
คำว่า "ปอย" มีใช้ทั้งในภาษาพม่า ไทใหญ่ และล้านนา ซึ่งหมายถึงงานที่มีคนชุมมาก ในภาษาพม่าใช้คำๆนี้กับการสอบไล่ เช่นคำว่า "จ่าเมปอย" แปลว่า งานสอบไล่ ในภาษาล้านนาใช้คำๆนี้กับงานฉลองสิ่งก่อสร้าง เช่นคำว่า "ปอยหลวง" แปลว่า งานมหกรรม
คำว่า "ออก" มีความหมายเช่นเดียวกับภาษาไทย
คำว่า "หว่า" ย่อมาจากคำว่า "วะสะ" หมายถึงปี หรือฤดูฝน (พรรษา)
รวมความแล้ว "ปอยออกหว่า" หมายถึง "งานออกพรรษา" นั่นเอง
เป็นประเพณีของชาวไต หรือไทใหญ่นิยมสืบทอดกันมาแต่โบราณ ตามความเชื่อว่า เป็นการถวายการต้อนรับพระพุทธเจ้าซึ่งเสด็จขึ้นไปเทศนาธรรมโปรดพุทธมารดา แล้วเมื่อออกพรรษา ได้เสด็จลงจากสวรรค์ ในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑
จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน ซึ่งมีชุมชนชาวไทใหญ่อาศัยอยู่ ได้จัดงาน "ปอยออกหว่า" เป็นประจำทุกปี มีนักท่องเที่ยวชาวไทยและเทศให้ความสนใจ และร่วมงานเป็นจำนวนมาก
"ปอย" หมายถึง งานฉลองรื่นเริง ที่มีคนมาร่วมอย่างคับคั่ง
"ส่างลอง" หมายถึง ผู้สั่งสมคุณงามความดี (พระโพธิสัตว์)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น